Luther in Groningen (1)
Nee, Maarten Luther is niet in Nederland geweest. Maar zijn invloed is natuurlijk wel aan te wijzen en vormt ook het begin van de Lutherse kerken, min of meer in de schaduw van de gereformeerde kerken.
Frederik de Wijze de hertog van Saksen stichtte in 1502 de Wittenbergse Universiteit, Leucorea. Het noordelijk deel van de Nederlanden behoorde tot zijn omvangrijke vorstendom, onderdeel van het Heilige Roomse rijk. Vanaf het begin werd de universiteit ook bezocht door jongens uit Groningen en Friesland. Deze studenten kwamen vaak uit voorname families, wonend in borgen , edelmanshuizen en grote boerderijen. Na de Latijnse school werd dan de reis naar Sachsen gemaakt, waar ze vanaf 1508 kennis maken met de leer van Luther.
Er is een lijst bekend met namen van studenten bekend, van wie er veel uit de Fries-Groningse contreien komen. Zij namen het Lutherse gedachtegoed mee naar huis, dat zich hier verspreidde. Na terugkeer kregen ze belangrijke functies.
Zo is Luther positief over Wessel Gansfort en Rudolf Agricola, beiden uit Groningen. Luther geeft later het werk van Gansfort uit, een moderne devoot. Agricola, - uit Baflo! – een veelzijdig iemand, talenman, studeerde Hebreeuws in Heidelberg, stimuleert hem (ons) om creatief te zijn, om iets nieuws bedenken, dan laat je tenminste iets na. En het moet gezegd worden, dat nam Luther wel ter harte. In een latere levensfase van Luther ontmoet hij Hinne Rode, rector van het broederhuis uit Utrecht, die op bezoek komt in Wittenberg.
Luther kwam dus niet in Groningen (Luther ien Stadt!’) maar zijn invloed wel. We staan dan aan het begin van een moeizame start van de Reformatie en de vorming van de gereformeerde kerken, die meer op Calvijn en Zwingli steunden. Nou, we kennen de moeite die Luther met Zwingli had. Ook Calvijns avondmaalsopvatting was niet naar de smaak van de Wittenberger. Ze hebben elkaar niet gesproken! Melanchton dacht dat de twee elkaar niet lagen en houdt in 1545 een brief van Calvijn achter.