Luthers in Groningen (3)
Stad en Ommeland
Terug naar de stad, zoals Groningen genoemd wordt. Kijk, in deze uithoek van het grote Duitse rijk lag het niet voor de hand dat de gevolgen van Luthers aanslaan van de 95 stellingen direct gevolgen wou hebben. Dit in tegenstelling tot bij onze oosterburen. Neurenberg, een vrije rijksstad ging al in 1525 over tot de nieuwe leer. Het zou nog tot 1555 duren dat er een religievrede was in de Duitse landen en mocht elke landsheer bepalen wat de heersende religie was. Een stap vooruit.
In Groningen werden de wederdopers al getolereerd (1535) , nou dat zegt wat, want die kregen wat te verduren! (vervolging, uitsluiting, enz.)
Leve de boekdrukkunst
Hoe kwamen de ideeën van Luther hier terecht? Door studenten, zoals we al schreven, maar ook door zijn publicaties. Marieke van Delft schrijft in het boek: De kracht van Luther een heel hoofdstuk over de publicaties van de reformator, over de weg hier naar toe. En die liep via Zwitserland (drukkerij Froben, waar Erasmus ook publiceerde) naar ons toe en dan vooral naar Antwerpen (de drukkersstad). Zij noemt uit de periode tot 1546 zelfs 103 werken van Luther die hier uitgegeven, dan wel vertaald en gedrukt zijn. De repressie van de katholieke zijde was heel sterk en vroeg al heel vroeg slachtoffers! Denk aan 1523: twee Augustijner monniken terechtgesteld. Luther was ontdaan.
Na de beeldenstorm in 1566, toen de geest uit de fles was, werd een kloosterkerk al aan de evangelischen gegeven. Maar ho-ho, Alva, de strenge landsheer namens Philips II, draait deze actie weer terug, met als gevolg dat velen naar Emden vluchten. En zo gaat het nog even door: in 1579 komen de vluchtelingen weer terug, als calvinisten. Maar een jaar later worden ze alweer verdreven onder het bewind van Rennenberg, namelijk Spaans bestuur.
En dan in 1594, als de Staatse troepen de stad veroveren is het zo ver. De stad wordt gereformeerd, zoals we eerder al zagen.
In 1696 werd de Lutherse kerk geopend, waar je meer over leest op pagina Luthers in Groningen (4).